Ấm lòng cà đắng

Bài của Vũ Duy

Tôi quen chị đã lâu, nghe kể chuyện về phố núi quê tôi mà mê lắm, chị mong một ngày nào được đặt chân đến đó. Không biết ai mách nước mà chị cứ gạn hỏi và bắt bằng được tôi lần này về quê nhớ mang cho chị mấy cân cà đắng, thứ đặc sản chỉ có vùng nắng gió đất đỏ Tây Nguyên mới có vị nguyên chất của nó.

       Bao giờ cũng vậy, bữa cơm đầu tiên khi đi xa về, bên cạnh những món ăn thịnh soạn mẹ đều có món cà đắng dành riêng cho mình tôi. Hình như mẹ hiểu được cảm giác nỗi nhớ của tôi dành cho gia đình nhiều lắm. Gắp miếng cà đắng chấm muối ớt giã với lá é mà ấm lòng đến lạ. Những ký ức năm tháng của tuổi thơ cứ dần hiện về trong tôi.

       Trước mặt cửa nhà bạt ngàn là cây cỏ, rau dại. Cơ quan bố tôi cấp một bên đất cho các hộ gia đình để làm nhà, còn bên kia đường đất cấp không mà chẳng ai buồn lấy. Nhà tôi nghèo lắm, tôi nhớ tài sản quý giá nhất lúc bấy giờ là chiếc xe đạp Thống Nhất mà lần đi công tác bố mua được. Những bữa cơm có thịt có cá thật là hiếm hoi vì thế rau khoai, rau dền dại, cà đắng luôn là những món ăn thường trực của bữa ăn. Anh trai tôi thường dành ăn cà đắng nhiều hơn để phần các món ăn khác cho các em. Tôi thường lén mẹ hái bừa bãi những quả cà đắng ném nhau hay búng bi với mấy đứa trẻ trong xóm, vừa để không phải ăn nó đến mỗi bữa cơm vì vị chát và thật đắng. Mà cũng lạ, cây cà đắng chẳng cần phải chăm sóc, trong cái nắng cái gió, mưa dài ngày mà vẫn đều đều cho quả, những trái cà đắng dại to hơn đầu ngón chân cái, có màu xanh nõn với đốm trắng. Lúc già chúng ngả sang màu vàng mà mỗi khi chúng tôi ném vào nhau thì đau phải biết, có lẽ do vỏ của chúng rất dày.

Những ngày tháng gian khó của gia đình rồi cũng đi qua, hàng xóm láng giềng ngày một đông đúc hơn. Đến khi tôi biết đến vị ngon của cà đắng thì cũng là lúc chúng mất dần cho khu phố mới thành lập, song mẹ vẫn dành một khoảnh đất để trồng nó. Tôi nghiện nó, cứ mỗi lần ăn với cơm tôi lại cho cả nhà phát sợ vì ăn đến quá nhiều. Công thức chế biến thật đơn giản nhưng nếu không để ý có lẽ tôi chẳng bao giờ nấu ngon như mẹ. Cà đắng non nấu ngon nhất với các nội tạng của bò như lòng, sách bò... Khi làm quả cà bổ làm đôi ngâm với nước muối, lòng bò ướp gia vị cho một ít dầu ăn om lên cho săn thịt rồi đổ nước cùng với cà đã ngâm đun đến nhừ và không quên cho các loại rau gia vị, xả, gừng, nước nghệ tươi, rau thơm, tía tô, mùi tàu, lá lốt, hành lá, húng quế và ớt tươi. Món cà đắng nấu ra phải đảm bảo sền sệt, có vị cay nồng và vị đắng đặc trưng gần như ăn sống. Có thể dùng với cơm hoặc làm món để uống rượu. Tôi nhớ nhất những ngày mùa mưa cà đắng dùng với cơm thì thì thật tuyệt vời. Vị đắng của cà quyện lẫn lòng bò cay nồng làm cho ta có cảm giấc ấm nóng khi dùng đến nó.

Tuy nhiên, theo cách nấu của một cô giáo người Ja Rai dạy cùng trường mà mẹ tôi học được là nấu cà đắng với các loại cá. Sau khi luộc cá, đem vào cối giã nát. Cà luộc chắt nước để bớt vị chát, vớt ra xào cùng với cá rồi đổ nước đun sền sệt kết hợp cho các loại rau thơm, ớt và lá é là hai gia vị chủ đạo. Từ vị đắng đậm đà mà cà đắng không chỉ là món ăn đặc trưng của đồng bào dân tộc thiểu số mà còn là món ăn quen thuộc của người dân ở Tây Nguyên. Bạn bè có dịp lên Pleiku đều được tôi đãi món đặc sản này. Mới đầu ai cũng cảm thấy đắng đến khó chịu nhưng qua vài lần cố gắng đều thưởng thức một cách ngon lành. Cà đắng ăn sống chấm mắm hay xào với lòng bò đều được bọn bạn dọn sạch sẽ.

Cứ miên man thưởng thức và nghĩ, tôi giật mình bởi tin nhắn điện thoại của chị: "Hôm nay ăn cơm có cà đắng không em, nhớ mang cho chị mấy cân nhé". Tôi mỉm cười chia sẻ câu chuyện với cả nhà. Mẹ tôi vui lắm, chỉ bảo cặn kẽ thêm những bí quyết để nấu được ngon hơn. Tôi thầm nghĩ mưa rét Hà Nội mùa này mà chị được dùng cơm với cà đắng chắc sẽ nhớ đến quê tôi nhiều lắm, nhất định tôi sẽ nấu cho chị và bạn bè ngoài đấy thưởng thức.

                                   Trà đá - Cà phê

NỬA ĐỒNG ... ?

Bài của Vũ Duy

Cuối năm việc nặng nhiều lần,

Đau đầu nhức óc là phần giải ngân.

Ngân sách sử dụng năm phần,

Làm sao biến hóa mười phần mới vui ...!

Nửa đồng để tặng "thầy dùi",

Nửa tặng "thầy lớn" ngậm ngùi cho qua.

Nửa đồng lo biếu lớp già,

Nguy cơ kiện cáo ta xoa được liền.

Nửa nữa cho kẻ ngoan hiền,

Ngoan ngoãn giải quyết ưu phiền lòng ta.

Ngân sách còn lại có ba ?

Thôi thì ... để lại cho ta mang về.

Năm mới sung túc, đề huề,

Vợ lớn, bồ bé hả hê tối ngày.

                    

                                    Trà đá – Cà phê

Đậu đại học được một cây vàng

Bài của Vũ Duy

Đó là phần thưởng cao nhất mà dòng họ Đinh ở xã Thuần Hưng, huyện Khoái Châu, Hưng Yên thưởng cho mỗi một cháu đỗ đại học năm 2010-2011. Sự quan tâm không dừng lại ở đó, gia đình ông Đinh Hữu Hồng đảm bảo nuôi ăn học đại học và sau này ra trường lo công việc làm cho các cháu trong dòng họ.

Mới đây về Khoái Châu, tôi được ông Nguyễn Phú Cường Phó phòng giáo dục cho hay về điều này. Đây không phải là điều gì đó mới mẻ nhưng để duy trì mỗi phần thưởng cao như vậy cho các cháu học sinh đã được ba năm liên tục là một sự cố gắng hiếm thấy ở một dòng họ. Dòng học Đinh còn đặt ra quy định phần thưởng cho các cháu, đỗ cao đẳng được hai mươi triệu đồng và đỗ vào THPT được một xe đạp mini kèm theo 500.000 đồng tiền sách vở. Cách gây dựng quỹ khuyến học của dòng họ Đinh cũng hết sức đơn giản, khuyến khích các mạnh thường quân trong dòng họ đầu tư tiền của cho học tập là ưu tiên hàng đầu, ngoài ra đóng góp theo nhân khẩu. Chính vì vậy, số tiền quỹ năm 2011 đạt đến 650 triệu đồng, hoạt động khuyến học được duy trì và phát triển mạnh.

Việc làm này làm cho tôi nhiều suy nghĩ, trong khi nhiều dòng họ trong cả nước đổ xô cho việc xây dựng nhà thờ họ, từ đường, tổ chức tiệc tùng linh đình để "khoe khoang", tỏ rõ lòng tôn kính, nhiều lúc gây lãng phí lớn, thì việc làm của dòng họ Đinh hết sức có ý nghĩa. Một mặt xây dựng thái độ trách nhiệm học tập của các cháu trong dòng họ, mặt khác tạo động lực rất lớn để các cháu xác định cái đích học tập sẽ bảo đảm tốt cuộc sống của mình sau này.

Chủ trương xã hội hóa học tập của Đảng và Nhà nước ta đã được nhiều gia đình, dòng họ, địa phương xác định đúng đắn. Vì muốn xây dựng một nền học tập phải có gốc rễ nhận thức từ mỗi gia đình, từ đó nhân rộng, phát triển cho toàn xã hội. Trong điều kiện kinh phí của Nhà nước chưa thể đảm bảo hết cho việc học tập thì sự đóng góp, hỗ trợ từ mỗi dòng họ, địa phương cho con em mình là một điều rất đáng ghi nhận.

Trong suy nghĩ của người dân muốn học tập, bản thân gia đình phải có tiền của mới đảm bảo cho con cái theo học được trường này, trường khác, thậm chí nhiều em phải bỏ học vì gia đình không có đủ tiền đóng học phí. Chính điều này đã làm giảm sút đáng kể nguồn lao động chất lượng cao. Cho nên, hoạt động khuyến học bất kỳ thời điểm nào đều có ý nghĩa về mặt xã hội sâu sắc.

Đồng thời, xét về mặt vật chất kinh tế, quỹ khuyến học một phần nào đó phản ánh được cuộc sống của dòng họ, địa phương đã có những bước nâng lên đáng kể. Song cũng nhận thấy nhiều gia đình đã xác định học tập cho con em là phương pháp tốt nhất để thoát nghèo. Một cách nói ví von đơn giản mà ông Nguyễn Phú Cường cho rằng, để canh tác một ha ruộng lúa với máy móc hiện đại tạo ra năng suất cao, thì phải cần người có tri thức, mà muốn có tri thức thì phải học tập.

Ở Gia Lai, công tác khuyến học đã làm trong nhiều năm qua và đạt được những thành tích đáng kể song tạo dư luận về mặt xã hội thì còn rất hạn chế, nên còn không ít trường hợp các em học sinh có thành tích cao trong học tập nhưng không theo học đại học, cao đẳng... vì nhà không nuôi nổi. Thiết nghĩ, tạo quỹ khuyến học, khen thưởng kịp thời thành tích học tập bằng vật chất, đánh giá công sức học tập của các em thông qua biểu dương điển hình tiên tiến và tạo động cơ trước mắt cũng như lâu dài theo cách làm của từng dòng họ, địa phương là hành động rất đáng hoan nghênh và nhân rộng.

                     Trà đá – Cà phê

NÓI DÀI...

Bài của Vũ Duy

 Thủ trưởng đơn vị chúng tôi

"Mắc bệnh nói chữ" thích ngồi cà kê.

Lên lớp thì ai cũng chê,

Dài dòng văn tự, không mê điểm nào. 

Giao ban "lê thê" làm sao,

Cấp dưới ngán ngẩm, tổn hao thời giờ

Triển khai công việc lơ mơ,

Nhiệm vụ không rõ, đành chờ hỏi sau.

Cấp dưới thì thầm với nhau

  Mong mỏi thủ trưởng bớt câu dông dài ...

                                               Trà đá - Cà phê

Cuộc sống bất tận

Tản văn của Vũ Duy

Cuộc sống là những ngã rẽ bất tận, vận mệnh con người sẽ có những thay đổi hay chăng khi quyết định một sự việc lớn trong đời ?

Ta đang sống trong những năm tháng đẹp nhất của tuổi xuân mà có cố gắng hàng vạn lần trong tương lai cũng không lấy lại được.

Những gì mong ước của quá khứ giờ đã trở thành hư hao, bởi mỗi phút giây nào trải nghiệp cuộc sống đều là minh chứng ước mơ tuổi thơ của ta có khi bị xóa bỏ. ..?

Có những lúc trong ta luôn nghĩ rằng sẽ chia sẻ bí mật với mọi người, nhưng trong sự tất bật của đời này cần một góc nhỏ trái tim để giữ lấy sự bình yên hạnh phúc riêng có.

Học nhiều, cảm nhận nhiều mới thấy được điều hay lẽ phải. Thế nên người ta thường nói rằng có nhận thức càng cao thì càng khó mà nhận được được hạnh phúc trọn vẹn trong một mớ hỗn độn thường ngày.

Những vốn sống điều hay ta nên dành trên đường cày tri thức của nhân loại để giúp cho ta, mọi người không đi trên bước chân đã trở nên vô nghĩa. Đôi khi trong những đêm trường, ta nhận ra rằng cuộc sống có rạn vỡ sẽ có hàn gắn, và ai chưa từng trải qua đau thương sẽ chẳng bao giờ cảm nhận được và trân trọng những giây phút hạnh phúc mà mình đang có.

Cuộc sống là những sự vui buồn có lẽ.

Ai đã đi ngang qua đời ta đều có cảm nhận thấy cuộc sống này có sự công bằng, hay chỉ những phút giây xao lòng đứt đoạn.?

Lâu lắm rồi ta cũng chẳng viết thư nữa mà cũng chẳng buồn để tâm sự với ai ? Vậy đó, con người thật lạ! Có những điều ta không nói ra mọi người đều hiểu nhưng đôi khi những thứ đã phơi bày trước mắt lại dấu kín bao nỗi niềm đau nhói, khổ tâm biết nhường nào...

Ta vẫn là ta của những nụ cười rạng rỡ, của những suy nghĩ ngây thơ thưở bé muốn sống mãi cùng ta theo năm tháng đi qua.

Ôi, thực tại của cuộc sống bộn bề mà vỗ về như từng cơn sóng nhỏ, chẳng bao giờ trong tâm trí ta lại chê méo mó. Ta luôn tâm niệm rằng hãy luôn thật sự trân trọng những gì mình có ta nghe.?

                                     Trà đá - Cà phê